Welke vormen van jobredesign bestaan er?
Er bestaan verschillende vormen van jobredesign. Elke vorm verandert een ander aspect van de job. Welke aanpak past, hangt af van wat je wilt verbeteren.
- Taakrotatie: wisselen tussen taken, werkposten, lijnen, zones of afdelingen binnen de organisatie
- Taakverbreding: meer verschillende, samenhangende uitvoerende taken opnemen
- Taakverrijking: uitvoerende taken verbinden met regelende taken (voorbereiding, ondersteuning, coördinatie, opvolging)
- Teamrollen: binnen het team tijdelijke of blijvende verantwoordelijkheden opnemen rond bijvoorbeeld kwaliteit, veiligheid, opleiding of verbetering
- Jobcrafting: zelf de job aanpassen door taken, werkrelaties of de kijk op het werk te veranderen
- Playful work design: bestaande werkzaamheden speelser of uitdagender aanpakken, zonder de job zelf te veranderen
- Jobcarving: taken uit bestaande jobs bundelen tot een passend takenpakket voor een specifieke medewerker
- Inclusief jobdesign: het werk anders verdelen over bestaande en nieuwe jobs, zodat meer mensen passend werk kunnen opnemen
- Individuele afspraken of i-deals: afspraken op maat maken over taken, verantwoordelijkheden, werktijd, werkplek, ontwikkeling of loopbaan
Welke vorm past bij je vraag?
De aanleiding voor jobredesign verschilt. Soms wil je meer afwisseling creëren. Soms wil je werk toegankelijker maken, verantwoordelijkheid anders verdelen of minder afhankelijk worden van enkele medewerkers.
- Is de job te smal of eentonig? Denk aan taakverbreding of taakrotatie
- Wil je medewerkers meer verantwoordelijkheid geven? Verken taakverrijking en aanvullende rollen
- Wil een medewerker zelf accenten verleggen? Geef ruimte voor jobcrafting
- Is het werk monotoon of weinig uitdagend? Maak bestaande werkzaamheden plezieriger of uitdagender met Playful work design
- Zoek je een passend takenpakket voor één medewerker? Bekijk de mogelijkheden van jobcarving
- Wil je werk toegankelijk maken voor verschillende profielen? Herverdeel taken via inclusief jobdesign
- Is individueel maatwerk nodig? Maak een duidelijke en uitlegbare i-deal
- Wil je minder afhankelijk worden van enkele medewerkers? Investeer in leren, oefenen en actuele back-up
- Verandert technologie het werk? Bekijk welke taken verdwijnen, veranderen en overblijven
Bredere inzetbaarheid is geen afzonderlijke vorm van jobredesign, maar een mogelijk resultaat van verschillende ingrepen. Ze vraagt niet alleen opleiding, maar kansen om taken te leren, te oefenen en voldoende regelmatig op te nemen.
Zo wordt leren onderdeel van het dagelijkse werk. Een lerende job biedt voldoende uitdaging, afwisseling en ruimte om nieuwe kennis en vaardigheden in de praktijk te ontwikkelen.
Goed jobredesign combineert een logisch takenpakket met ruimte om te handelen en oog voor verschillen tussen mensen.
Toets elke verandering aan drie vragen
De vormen tonen hoe je een job kunt veranderen. Drie vaste vragen helpen toetsen of de nieuwe job samenhangend, regelbaar en passend is ontworpen.
1. Welk werk hoort bij elkaar?
Bekijk welke taken en verantwoordelijkheden samen bijdragen aan een herkenbaar resultaat. Meer taken maken een job niet vanzelf beter. Het werk moet voldoende samenhangen.
2. Wat als het anders loopt dan gepland?
Bekijk of medewerkers en teams beschikken over kennis, informatie, tijd, beslissingsruimte en ondersteuning. Meer verantwoordelijkheid geven volstaat niet. Mensen moeten die kunnen waarmaken.
3. Wie kan, mag en wil welk werk opnemen?
Stem de verdeling van het werk af op de mogelijkheden, bevoegdheden, voorkeuren en draagkracht van mensen. Bied kansen om te leren, te oefenen en in te springen.
Kijk verder dan de aangepaste job
Een taak toevoegen, wegnemen of verschuiven verandert vaak meer dan één job. Een nieuwe rol kan de taakverdeling beïnvloeden. Een individuele afspraak kan gevolgen hebben voor de planning of belasting van collega’s.
Bekijk daarom niet alleen de job die verandert:
- In de job: welke taken en verantwoordelijkheden omvat de job?
- Rond de job: wat betekent een verandering voor collega’s en het team?
- Achter de job: welke keuzes in de organisatie bepalen de ruimte in jobs?
Wanneer verschillende medewerkers tegen dezelfde problemen botsen, volstaat een individuele aanpassing meestal niet. Dan moeten het team en de bredere organisatie mee in beeld komen.
Selectie voor verdere verdieping
- Oeij, P. R. A., Dhondt, S. & Vaas, F. (2025). SMART Work Design and Modern Sociotechnical Theory: A Marriage Made in Heaven?
- Bakker, A. B., Demerouti, E. & Sanz-Vergel, A. I. (2023). Job Demands-Resources Theory: Ten Years Later
- Moens, B., Van Lierop, B. & Peersman, W. (2022). Herdenken van jobs: naar een betere instroom en retentie van personeel in knelpuntberoepen in Vlaanderen
- Bakker, A. B., Scharp, Y. S., Breevaart, K. & De Vries, J. D. (2020). Playful Work Design: Introduction of a New Concept
- Parker, S. K., Morgeson, F. P. & Johns, G. (2017). One Hundred Years of Work Design Research: Looking Back and Looking Forward
- TNO/NSvP (2014). Buiten de Gepade Banen: een X aantal baantechnieken voor een arbeidsmarkt op maat
- Van Ruitenbeek, G. et al. (2013). Een alternatieve benadering voor herontwerp van werk: ervaringen met de methode Inclusief Herontwerp Werkprocessen
Jobredesign en werkbaar werk
Een andere job is niet automatisch een betere job. Lees hoe taakeisen, beslissingsruimte en ondersteuning samen de kwaliteit van jobs bepalen.
Jobredesign
Lees waarom jobredesign vertrekt bij het feitelijke werk en hoe veranderingen in jobs doorwerken in teams en de bredere organisatie.
