Context

Voedingsbedrijven krijgen heel wat prestatie-eisen op hun bord. Toegevingen op het vlak van voedselveiligheid zijn uit den boze: enkel 100% veilig is goed genoeg. Elke productiemanager probeert daarnaast de productiviteit te maximaliseren, maar moet toch voldoende marge overhouden om te kunnen inspelen op de extra verkoop van seizoenschommelingen, commerciële campagnes of nieuwe producten. Snel schakelen is dan de boodschap. Daarnaast worden de lastenboeken klantgerichter, de series en volumes kleiner en de ‘runs’ korter. Onvermijdelijk sijpelt deze druk op de bedrijfsvoering door tot op de werkvloer waar dit leidt tot een vraag om meer aandacht voor werkbaar werk.

Voedingsindustrie
wifi2020

Partners

Partners

Anders organiseren als antwoord

Omgaan met deze eisen vraagt dat bedrijven zich anders of slimmer organiseren. De bureaucratische werkvorm – waarbij het werk wordt verknipt in kleine deeltjes en waarbij mensen afhankelijk zijn van beslissingen van andere afdelingen en leidinggevenden – moet baan ruimen voor innovatievere organisatievormen. Bedrijven evolueren van hiërarchische, dwingende naar inspirerende organisaties. Met eenvoudige bouwstenen en waarin mensen het vertrouwen, de goesting én de autonomie krijgen om een complexe, leerrijke opdracht tot een goed eind te brengen.

Acties en realisaties

Met zeven bedrijven werden tussen 2017 en 2020 twee ‘lerende netwerken’ gevormd. Vier jaar lang kwamen deze bedrijven via zo’n lerend netwerk om de vier maanden samen. Tijdens deze collectieve sessies werd de voortgang van de individuele trajecten gemonitord, en werden inzichten en ervaringen gedeeld. Daarnaast volgden we de bedrijven ook individueel op. Bij een aantal van deze bedrijven (Délino, Eclair, Remo-Frit, Vandemoortele Izegem) ging het om intensieve trajecten, waarbij ook impactstudies op het vlak van werkbaarheid (nul- en eindmetingen)  en performantie werden uitgevoerd. De trajecten van de andere bedrijven (Alpro, Dacor, Libeert) werden iets meer vanop afstand gevolgd.

Het uitgangspunt bij dit collectief en individueel begeleiden van de betrokken bedrijven was dat het eigenaarschap van hun verandertraject bij henzelf lag. De rol van Workitects was om te klankborden, en vooral om inzichten mee te geven rond een integrale aanpak van organisatieontwerp en -ontwikkeling.

In de loop van het project werden ook een aantal ‘Innovatielabs’ georganiseerd: praktijkgerichte opleidingen van vier sessies. In totaal namen hieraan een 50-tal mensen uit zestien voedingsbedrijven deel (Agristo, Cargill, Citrique Belge, Continental Foods, Culinor, Dupont Cheese, Jacques IJs, La vie est belle, Levenstond Seafood, Libeert, Manna, Pomuni, RAPS Benelux, Refresco, Remo-Frit en Taura Natural Products).

Werkbaarheidsonderzoek

Eén van de onderzoeksluiken van het WIFI2020-project focuste op het thema werkbaarheid:

  • 1. Wat leren we op vlak van werkbaarheid in de WIFI2020-bedrijven?
  • 2. Wat is de impact van de verandertrajecten en arbeidsorganisatorische interventies bij de WIFI2020-bedrijven op de werkbaarheid?

Werkmeter

Om deze vragen te beantwoorden, werd de werkbaarheidsbevraging Werkmeter gebruikt. De vragenlijst werd tijdens het WIFI2020-project (periode 2018-2020) afgenomen in negen Vlaamse voedingsbedrijven. In vier van die bedrijven ging het om twee afnames, een nul- en een eindmeting.

Het doel van deze werkbaarheidsbevragingen was tweeledig. De resultaten en inzichten werden in de eerste plaats gebruikt om elk bedrijf individueel advies aan te reiken rond werkbaarheid en mogelijke interventies om die werkbaarheid te verbeteren. De data zijn bovendien verder onderzocht in:

  • 1. een cross-sectionele analyse van de werkbaarheid van de belangrijkste functiegroepen in negen voedingsbedrijven, en
  • 2. een longitudinale impactanalyse van de verandertrajecten bij vier WIFI2020-bedrijven, waarbij de analysegroepen met zichzelf werden vergeleken aan het begin en het einde van het verandertraject.
werk

Het onderzoek leverde onder meer volgende inzichten op:

  • Voor 400 werknemers nam de werkbaarheid gemiddeld met 10% toe.
  • De nood aan recuperatie nam af met 12%. Dit is een belangrijke indicator van stress en uitputting, en een voorspeller voor gezondheidsklachten en absenteïsme.
  • Medewerkers hadden maar liefst 22% minder vaak de intentie om het bedrijf te verlaten.
  • De werknemers die meer kansen kregen om in hun job zaken uit te proberen en zich te ontwikkelen, toonden een sterkere motivatie en bevlogenheid.
  • Autonomie bij het invullen van de dagplanning bleek een belangrijke buffer tegen stress.
  • Stresserende piekmomenten kunnen zelfs gepaard gaan met een sterkere betrokkenheid en/of tevredenheid, maar enkel als mensen het gevoel hebben grip te hebben op de situatie.
  • Een goede teamwerking, waarbij werknemers er ‘samen’ voor gaan, biedt een mentale buffer tegen wijzigende planningen en tijdsdruk.
  • Bedrijven die inzetten op de begeleiding en kwaliteit van de leidinggevenden boeken een sterke winst op het vlak van werkbaarheid voor hun ondergeschikten.

Publicatie

De inzichten uit het project werden samen met verhalen uit de betrokken bedrijven gebundeld in het boek ‘Samen op smaak gebracht. Over het organiseren van arbeid in de voedingsfabrieken van de toekomst’.

Lieven Eeckelaert en Frank De Craecker van Workitects geven in het boek goesting om ook zelf aan de slag te gaan. Je vindt er interessante casestudies waar elke bedrijfsleider, productiemanager of personeelsverantwoordelijke uit kan leren. Laat jezelf overtuigen, of gebruik het boek om je collega’s kennis te laten maken met de mogelijkheden van een slimme arbeidsorganisatie.   

Lopende onderzoeksprojecten

Bij meer dan 20 woonzorgcentra coördineren we een nieuw subsidieproject. De doelstelling? Betere zorg, zinvol en werkbaar werk, dankzij een vernieuwende organisatiestructuur. We streven naar een interne werking die afgestemd is op de noden van de bewoners en de mensen die er werken.

In dit project stomen we voedingsbedrijven klaar als fabriek van de toekomst in een digitale wereld. De introductie van digitalisering betreft niet louter een technische investering, maar heeft een grote impact op medewerkers. Deze impact willen we tijdens dit project demonstreerbaar en tastbaar maken, alsook de operatoren zelf ondersteunen met tips en tricks hoe digitale tools optimaal ingezet kunnen worden op de werkvloer. 

Doorlooptijden verkorten, dat is het doel van dit project. Op die manier kunnen bedrijven groeien door hun producten sneller op de markt te brengen; de winstgevendheid te verhogen door de kosten te verlagen; de leveringsprestaties en de kwaliteit te verbeteren. Het Interreg-project QRM4.0 ondersteunt KMO's om aan de slag te gaan met hun doorlooptijd.

In 2018 lanceerden we Manuwin, in samenwerking met Flanders Make en professor Dieter Claeys (docent UGent, Operations Management voor studenten burgerlijk ingenieur). Dit onderzoeksproject gaat dieper in op de procesmatige kant van het herontwerpen. We ontwikkelen praktijkgerichte methodes om continu te werken aan de organisatiestructuur.

Workitects helpt in dit project mee om de impact van digitalisering op de structuur en cultuur van organisaties in te schatten en te beheren. Het uiteindelijke doel? Een denkkader en begeleidingstraject ontwikkelen en aanbieden aan Vlaamse KMO’s in digitale transformatie.

Magazine

Implementatie van structuur

Obstakels voorkomen bij de implementatie van een structuur

QRM geeft een heel duidelijk idee over hoe je je organisatie moet ontwerpen, maar bij de implementatie kan je als organisatie toch verschillende obstakels tegenkomen. Leer hier hoe je die obstakels kan voorkomen.

Doorlooptijd verkorten

Hulpmiddelen voor een korte doorlooptijd

QRM focust op het bereiken van doorlooptijdverkorting door orderstromen op te splitsen en geïntegreerde teams te creëren. Maar hoe pas je een integrale verandering toe in je organisatie om de doorlooptijd te verkorten?

Interview

Aan het woord: Soetkin en Caroline

Caroline en Soetkin namen in 2020 deel aan de verkenningsronde voor woonzorgcentra. Zij vertellen over hun ervaringen en de impact van de gratis opleiding. 

Bruggen bouwen op afstand

Blijf je medewerkers betrekken in het veranderproces

Vanwege corona is het moeilijker om medewerkers te betrekken bij het verandertraject. Wij geven 3 manieren om toch bruggen te bouwen tussen het ontwerpteam en alle medewerkers. 

Werkbaar werk

Van een goed ontworpen job naar werkbaar werk

Om meer werkbaar werk te creëren moet je focussen op je jobinhoud en je organisatiestructuur. Laten we beginnen met jobinhoud: hoe ziet een goede job eruit en hoe kunnen we een job verbeteren?

Doorlooptijd

Het geheim achter een korte doorlooptijd

In maakbedrijven worden vaak de juiste oorzaken van doorlooptijdproblemen over het hoofd gezien. Om problemen in de doorlooptijd op het spoor te komen is het in kaart brengen van de organisatiestructuur cruciaal.

Het veranderproces is van iedereen

Het veranderproces is van iedereen

Verandertrajecten worden vaak bedacht door het management, waarvoor ze soms jaren de tijd nemen en waarbij ze - bij wijze van spreken - na een korte introductie met prachtige powerpoints verwachten dat medewerkers deze onmiddellijk uitvoeren. Kan dit anders?

Werkstress

Tips om de werkstress in woonzorgcentra te verminderen

Om het risico op een burn-out te verminderen moeten de woonzorgcentra hun werk anders organiseren. Wie hiermee wil starten, kan alvast aan de slag met de inzichten uit ons werkbaarheidsonderzoek bij 20 woonzorgcentra. 

Wiser

Boekentip: Wiser

Kan een groep een betere beslissing nemen dan elk groepsindividu apart? Hiernaar kijken de auteurs Sunstein en Hastie met hun kritisch oog in het boek ‘Wiser’. Een boeiend thema en ongelooflijk relevant voor organisaties die zich anders organiseren. We delen enkele inzichten uit het boek.

Thuiswerken

Welke impact heeft thuiswerken op de werkbaarheid van je job?

Dat wilden we meten. Daarom lanceerden we de Thuiswerkmeter. Ontdek in dit artikel de resultaten van de bevraging.